Preek Oudjaarsavond 31 december 2025 – Lucas 2:22-40

Kijk de preek terug op YouTueb:

Luister de preek terug als podcast:

1

Ik neem jullie even mee naar 31 december 2023. Twee jaar geleden dus. Op die Oudejaarsavond preekte ik in de Plantagekerk in Zwolle ook over ‘Jezus zien’ n.a.v. het verhaal over de oude Simeon. En veel van die preek komt nu terug, maar er is ook iets wat nu heel anders is.

Eind 2023 was er namelijk een EO-onderzoek verschenen over Jezus als inspiratiebron voor Nederlanders. De EO kopte: 

Jezus inspireert nog maar 1 op de 5 Nederlanders
We hebben te maken met een zin­ge­vings­cri­sis

Ik weet nog dat ik me daar toen best wat teleurgesteld over voelde. Zo weinig mensen nog die door Jezus worden geïnspireerd, die Hem boeiend vinden. Ik had zelf gedacht dat dat meer zou zijn.  Zelfs in een land waarin de secularisatie alleen maar toeneemt en er steeds minder mensen naar de kerk gaan, zou de persoon van Jezus toch wel inspirerend blijven, was mijn gedachte. Of misschien was het een wensdroom.

2

Maar we zijn nu twee jaar verder. En weer was er een bericht dat mijn aandacht trok. Ik vond het denk ik via LinkedIn op internet, dat De Groene Amsterdammer een dubbeldik themanummer had gewijd aan de terugkeer van God in de samenleving. En nu lees ik de Groene Amsterdammer verder nooit, dus ik ken het niet echt, maar ik begreep wel dat dat een zeer seculier blad en dat het behoorlijk bijzonder is dat juist dit blad zo stevig uitpakt met een nummer over God, geloof en spiritualiteit.

“God is terug” – dat staat boven het inleidende artikel. Nu is daar heel veel over te zeggen, want die terugkeer van God uit zich ook in een zeer rechts conservatief cultuurchristendom met politieke ambities.

Maar ik werd vooral getroffen door een verhaal waar boven stond:

Gen-Z en de Jezus-glow
We maken veel mee en Jezus geeft ons rust

Zie je het grote verschil tussen die koppen? En er zit maar twee jaar tussen!

Het artikel over jongeren en geloof begint zo (in dus dat sterk seculiere blad): “God, al vaker doodverklaard en toch weer opgestaan, lijkt aan de volgende ronde toe. Jongeren, niet belast met de religieuze afkeer van voorgaande generaties, zijn de voornaamste herontdekkers van het hogere.”

Ja, er is onder een nieuwe generatie nu dus juist nieuwe belangstelling voor het hogere, het geloof en zeker ook voor Jezus. Er wordt wel gesproken over de “Quiet Revival” (Stille Opwekking). Eind november werd daar in Londen zelfs een grote conferentie aan gewijd: “Responding to the Rebirth”. Oftewel: hoe moeten kerken reageren op de wedergeboorte van het verlangen naar Jezus bij een nieuwe generatie? Zijn we klaar om nieuwe jongeren welkom te heten in de kerk? Kunnen we echt bij hen aansluiten? En zullen ze zich thuis voelen?

Daar is heel veel over te zeggen, maar voor dit moment vind ik het vooral fascinerend dat er gesproken wordt over die ‘Jesus-glow’. De Jezus-gloed. Zo staat het in dat artikel: “Iets in het gezicht gloeit op. Iets aan de blik verandert. Je kunt het zien wanneer iemand de beslissing heeft genomen (om Jezus te volgen). Dat is ook niet zo gek. Wie kiest voor Jezus voelt een last van zich afvallen, en voor wat je daarna ziet gebeuren bestaat een term. Het is de Jesus-glow.”

Als ik het in mijn eigen woorden zeg: de Jesus-glow is de uitstraling van licht en vrede en rust die ontstaat als je Jezus ziet en ervaart en van Hem geniet, als je je aan Hem overgeeft als je Redder,  als je Hem laat wonen in je hart, in je ziel. En dat hoeft helemaal niet spectaculair te zijn. Het heeft eerder te maken met iets zachts en milds en vriendelijks. En het is niet speciaal voor jonge mensen maar net zo goed voor ouderen en iedereen daar tussen in.

En ik zie iets van die Jesus-glow op het schilderij waar we nu even naar kijken.

3

We zien Simeon en het kind Jezus. Je zou zo op het eerste gezicht denken dat dit een oude meester is, Rembrandt misschien wel. Maar dat is niet zo. Het is een schilderij dat gemaakt is in 2012 door een Russische kunstenaar: Andrey Shishkin. Hij is autodidact en schildert vooral veel portretten. 

Wat zie je als je aandachtig kijkt?

Een oude man. Dat is wel duidelijk. Simeon is een oude man. Een man die het leven kent. Die het leven geleefd heeft. Door het leven getekend is. Misschien vind je het als je nog niet zo oud bent niet zo gemakkelijk om je met hem te identificeren. Wat moet je met zo’n oude man? En Hanna, de profetes, is ook al zo oud. Wat moet je met zulke oude mensen als je zelf jong bent? 

We worden allemaal misschien wel wat gehinderd door hoe er in onze samenleving vaak wordt aangekeken tegen oude mensen. Ouderdom wordt gemakkelijk als een last gezien, je telt niet meer mee, je hebt weinig meer te bieden. In een samenleving die streeft naar snelheid en vernieuwing, naar jongheid en innovatie – in zo’n samenleving zijn ouderdom, bedachtzaamheid, levenservaring  niet per se erg in tel.

Maar hier dus wel. Simeon en Anna zijn hier en ze kunnen niet gemist worden. Maria en Jozef zijn er ook, niet op het schilderij, maar ze staan er vlakbij. Jonge mensen, twee Gen-Z-ers, maar dan uit het jaar nul. En Jezus is er. Een heel jong kind, acht dagen oud nog maar. Generatie Alpha, met nog een heel leven voor zich. Maar tegelijk ook Generatie Omega, want dit is een heel bijzonder kind. En er zijn dus twee oude mensen. Ze zijn van wat we vandaag de Stille Generatie zouden noemen. Zij zijn er om ons bewust te maken van de geschiedenis, van het verleden, van de lange wachttijd die voorafgegaan is aan het moment van hier en nu. 

Simeon – op hem richten we ons nu verder – is een oude man. En als je naar zijn gezicht kijkt, dan zie je dat. Maar je ziet ook: wijsheid, bedachtzaamheid, kwetsbaarheid, liefde voor het kind dat hij in de armen heeft. 

We zien ook licht: licht dat afstraalt van het kind Jezus. Hier zien we de Jesus-glow. Helder licht, levendig en zacht tegelijk. En het weerspiegelt in het getekende gezicht van de oude Simeon. En het zachte licht op het kale hoofd van Simeon dat ergens van boven komt. Kwetsbaarheid en licht. Een oude man en een jonge baby. Het verleden en de toekomst – in één beeld.

4

Jezus zien – daar hebben we het over op deze laatste avond van 2025. Simeon ziet Jezus en is tegelijk degene die ons helpt om Jezus ook te zien als wie Hij is. Simeon is onze gids. Dat werk ik wat verder uit aan de hand van de zeven woorden. 

Ik deelde die zeven woorden twee jaar geleden een paar dagen voor Oudjaar in de preek-appgroep die we hadden in de Plantagekerk. De zeven woorden komen allemaal voor in het bijbelgedeelte over Simeon. Ik stelde deze vraag: ‘Welke van deze zeven woorden vind jij het best passen bij Jezus?’

De zeven woorden staan in alfabetische volgorde. Woorden die hoe dan ook in verband met Jezus gebruikt worden:

Bevrijding
Dienaar
Geest
Licht
Messias
Redding
Vrede

Kies op dit moment zelf even één woord uit, waarvan jij zegt: dat woord past het beste bij Jezus. (…)

De score was (twee jaar geleden dus) behoorlijk verschillend, en dat is natuurlijk prima. De vraag was ook een persoonlijke: ‘Welke van deze zeven woorden vind jíj het best passen bij Jezus?’ 

Ik ga ze – een beetje tegendraads – langs vanuit de laagste score. En ik hoop dat wat ik ga zeggen voeding biedt aan je eigen bezig zijn met de vraag hoe jij Jezus ziet. En dat het ook wat input geeft aan wat nu de Jezus-glow is. Waar die uit bestaat.

5

1 Geest

We beginnen met de Geest. En de lage score staat in elk geval in behoorlijk contrast met de uitbundigheid waarmee in het verhaal van Simeon wordt gesproken over de Geest. De Geest wordt maar liefst drie keer expliciet genoemd. Zeker, niet direct in verbinding met Jezus, maar wel in verband met de verwachting van Simeon:

“Hij was een rechtvaardig en vroom man, die uitzag naar de tijd dat God Israël vertroosting zou schenken, en de heilige Geest rustte op hem. Het was hem door de heilige Geest geopenbaard dat hij niet zou sterven voordat hij de messias van de Heer zou hebben gezien. Gedreven door de Geest kwam hij naar de tempel.”

Prachtige dingen worden over Simeon gezegd: rechtvaardig en vroom. Een integer en spiritueel mens die vol verwachting leefde. Hij had hoop en had die hoop heel zijn lange leven gekoesterd. Hoop op vertroosting: dat het volk uit de ellende zou worden verlost.

De heilige Geest rustte op hem. Hij was vol van de Geest zoals Jezus dat later ook zou zijn.

Hij had een openbaring gekregen van de Geest, een visioen. Hoe dat gebeurde, weten we niet. Maar het was voor Simeon een diep ingrijpend moment geweest, dat de rest van zijn leven in een ander licht had gezet. Hij zou de messias zien voordat hij zou sterven!

En dat hij precies op het moment dat Maria en Jozef Jezus in de tempel kwamen voorstellen ook aanwezig was – dat was niet minder dan het werk van de Geest. Door de Geest gedreven. Een man dus, die vol van de Geest was, die luisterde naar de stem van de Geest. En later zal Johannes zeggen over Jezus (Lucas 3:16): “Ik doop jullie met water, maar er komt iemand die machtiger is dan ik; ik ben het zelfs niet waard om de riemen van zijn sandalen los te maken. Hij zal jullie dopen met de heilige Geest en met vuur.” 

Jezus en de Geest hebben alles met elkaar te maken. 

Leven met Jezus kan alleen in de Geest van Jezus. Dat is denk ik een belangrijk leermoment rond het zien van Jezus en de Jezus-glow: dat de Geest daarin zo’n grote rol speelt. En die Geest is een kracht, die Geest waait, die Geest geeft vitaliteit en leven. De Geest van Jezus.

2 Bevrijding

Het tweede woord, bevrijding, dat komt bij Hanna vandaan. Simeon gebruikt het niet, Hanna wel. Dit vertelt Lucas: “Ze was altijd in de tempel, waar ze God dag en nacht diende met vasten en bidden. Op dat moment kwam ze naar hen toe, bracht hulde aan God en sprak over het kind met allen die uitzagen naar de bevrijding van Jeruzalem.”

Wie is Jezus? Hanna zegt: zie je dit kind? Dit is nu onze bevrijding! Hier hebben we zo lang naar uitgekeken. Ook de aanwezigheid van oude profetes Hanna benadrukt dat God al zolang bezig was geweest om bevrijding te brengen. Dat gebeurt niet om zo te zeggen in een vloek en een zucht – daar heeft God de tijd voor genomen. In alle rust, in bedachtzaamheid, zonder haastigheid heeft Hij hier naartoe gewerkt. De bevrijding van Israël. Wat goed is, komt langzaam.

En dat is helemaal Jezus: bevrijding. Als Jezus aan het begin van zijn bediening in Nazareth komt is dit wat Hij zegt (Lucas 4:18-19): 

“Om aan armen het goede nieuws te brengen
heeft Hij Mij gezonden,
om aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken
en aan blinden het herstel van hun zicht,
om onderdrukten hun vrijheid te geven,
om een genadejaar van de Heer uit te roepen.”

Jezus is een bevrijder. Als je op zoek bent naar bevrijding en vrijheid – dan moet je bij Jezus zijn. En als je die vrijheid ervaart, en de rust die dat met zich meebrengt, dan komt er iets van die Jesus-glow in je leven.

3 Dienaar

Dat woord dienaar gaat hier niet direct over Jezus, maar over Simeon. Hij zegt: “Nu laat U, Heer, uw dienaar in vrede heengaan, zoals U hebt beloofd.”

Zo typeert Simeon zichzelf: een dienaar, vervuld van de Geest, gedreven door de Geest, aangesproken door de Geest – een dienaar. En hij lijkt daarin op het kind in zijn armen die later zal zeggen: “Ik ben gekomen, niet om gediend te worden, maar om te dienen.”

Wie op zoek is naar Jezus, komt uit op plekken waar dienstbaarheid belangrijk is. Daaraan herken je Jezus. Niet aan een groots en meeslepend leven vol bijzondere gebeurtenissen, maar aan een leven dat gekenmerkt wordt door dienstbaarheid, eenvoud en nederigheid. 

En ik heb de indruk dat daar in onze tijd en onze samenleving meer dan ooit behoefte is. Dat we onszelf niet langer overschreeuwen, over de kop werken, grote ambities najagen, maar op plekken komen waar dienstbaarheid, nederigheid en eenvoud opbloeien. Dat is voor Gen-Z belangrijk en voor ons allemaal. Want het maakt onderdeel uit van de Jesus-glow in je leven.

4-7 Messias, Licht, Vrede, Redding

We hebben nog vier woorden over. Het is verleidelijk om over elk van die woorden ook nog weer veel te gaan zeggen, maar die verleiding zal ik weerstaan.😊

We vragen ons op deze laatste avond van 2025 af hoe we Jezus kunnen zien. Hoe we deel kunnen krijgen aan de Jesus-glow zodat er in ons leven iets begint te stralen en te schijnen zoals we zien bij Simeon. Simeon ziet Jezus, met alle wijsheid, bedachtzaamheid en liefde die van hem afstraalt omdat hij zó dichtbij Jezus is…

Als jij Jezus wilt zien zoals Hij is, zie Hem dan zo (en nu komen nog kort die andere vier woorden):

Als de Messias: Gods beloofde gezalfde die vol van de Geest is en mensenlevens redt en verandert. De messias. De Christus. Er is geen andere.

Zie hem als het Licht voor de wereld. Dat beeld spreekt mij sterk aan: Jezus als Licht. Want dat daagt me uit om overal waar ik het licht zie, Jezus te zien, God te zien. Want God is licht.

Zie hem als de vindplaats van Vrede: Jezus brengt sjalom, vrede, heelheid, allereerst in jouw hart. Dat is de landingsbaan van Gods vrede op aarde: het hart van mensen, want het is een vrede die je verstand te boven gaat. Hoor zijn uitnodiging om vredestichter te zijn. Jezus is onze vrede.

Zie hem, helemaal tenslotte, maar eigenlijk komt alles samen in dat ene woord: Redding – zie hem als je redder.

Hij redt je door zijn wijsheid.

Hij redt je door zijn genade.

Hij redt je door zijn leven.

Hij redt je door zijn dood aan het kruis.

Hij redt je door zijn opstanding uit de dood.

Hij redt je door zijn Geest.

Hij redt je door zijn liefde.

Hij redt je door zijn kwetsbaarheid.

Hij redt je door zijn nederigheid.

Hij redt je door zijn zachtmoedigheid.

Laten we dat samen beamen met een lied waarin heel veel liefde voor Jezus doorklinkt: O Jezus hoe vertrouwd en goed, klinkt mij uw naam in ‘t oor…