Kijk de preek terug op YouTube:

Luister de preek als podcast:


1

We gaan een week lang bij vrede stil staan, ermee oefenen, ernaar verlangen en het ook te doen. Want we willen ook vredemakers zijn, vredesactivisten.

Er komen via Scipio elke dag ook vredesoverdenkingen langs. En één daarvan heeft als tekst Jesaja 30:15 (door Jan Muis). En dat was voor mij de reden om daar met jullie bij stil te staan.

Het woord vrede komt er niet in voor. Maar als ik dat woord vrede voor me zien, dan verschijnt er ook een soort wolk van woorden die allemaal te maken hebben met vrede. En daar horen de vier woorden bij die we in deze tekst tegen komen.

Rust, inkeer, geduld, vertrouwen, stilte, aandacht, overgave, ontvankelijkheid, eenvoud, zachtmoedigheid, verzoening, verbinding, veiligheid, vreugde, dankbaarheid, hoop, liefde, heelheid, harmonie, shalom, ruimte, geborgenheid, openheid, mildheid, trouw, vergeving, nabijheid, compassie, eenheid, vrijheid.

“In rust en inkeer ligt jullie redding,
in geduld en vertrouwen ligt jullie kracht.”

Het lijkt wel een quote uit een lifestylemagazine. Want als je deze tekst op een tegeltje zou zien staan, zie je er zo niet direct aan af dat het woorden uit de bijbel zijn. Maar het zijn woorden van God, de Heilige van Israël! Dit is ook evangelie, goed nieuws over het leven in Gods koninkrijk.

We zijn vaak vertrouwder zijn met de omkering van deze uitspraak: ‘In onrust en oppervlakkigheid ligt jullie ondergang, in ongeduld en wantrouwen ligt jullie zwakheid.’

Herken je het? Het is de vloek van onze tijd: ongeduld, oppervlakkigheid, ongeduld, wantrouwen. Je ziet het in de politiek, in de samenleving. En we herkennen het ook wel eens in de kerk en in ons eigen leven.

2

Ik wil even speciale aandacht geven aan dat geduld waarover hier gesproken wordt. Vrede en geduld hebben veel met elkaar te maken. Vrede ervaren en geduld oefenen gaan samen. Ik moet dan ook denken aan een uitspraak uit een brief van Petrus (2 Petrus 3:15): “Bedenk dat het geduld van onze Heer uw redding is.”

Daar gaat het niet allereerst over ons geduld, maar over het geduld van God. God is geduldig, God kan wachten, God kan het met ons uithouden. En daarin ligt onze redding.

Cyprianus, een kerkvader uit de derde eeuw, zei: ‘Geen mens kan over geduld iets zinnigs zeggen, tenzij hij het geduld van God heeft leren kennen. In God heeft alle geduld zijn oorsprong en vanuit Gods geduld krijgt alle menselijke geduld haar schittering en waardigheid.’ Want wat moet God een geduld hebben met zijn volk, zijn kinderen!

Dat horen we ook in Jesaja 30. “Onhandelbaar volk, kinderen vol bedrog, die niet willen luisteren naar het onderricht van de HEER” (30:9).

Een oud woord voor geduld is: lankmoedigheid. Dat is: de moed hebben om het lang uit te houden, om iemand lang te verdragen en te dulden. Het is wat als je op moet trekken met een volk dat zegt: “Val ons niet lastig met de Heilige van Israël” (30:11).

Niet luisteren naar de HEER heeft ook echt gevolgen: “Deze ongerechtigheid zal in jullie doorwerken, als een steeds bredere bres in een hoge muur, die dan opeens, in een oogwenk, instort” (30:13).

Dit is niet minder dan een wake-up call voor Gods volk: word wakker, besef waar je mee bezig bent als je op jezelf vertrouwt en met je rug naar God toe gekeerd leeft.

Wat bijzonder en bemoedigend is het om dan toch weer Gods geduld te proeven in deze woorden: “En toch wacht de HEER op het ogenblik dat hij jullie genadig kan zijn” (30:18). God wacht! Hij wil ons zo graag, als de vader uit de gelijkenis van de twee verloren zonen, genadig zijn. Hij wil ons vrede geven en laten ervaren.

“Gelukkig de mens die op hem wacht” (Jesaja 30:18) – dat is een gelukkigprijzing à la Jezus in de bergrede (Matteüs 5-7).

3

“Dit zegt God, de Heer, de heilige van Israël:
‘In rust en inkeer ligt jullie redding,
in geduld en vertrouwen ligt jullie kracht.’
Maar jullie wilden niet.”
(Jesaja 30:15)

De Heilige van Israël blijft spreken. Ook nu. De Geest maakt deze woorden levend. Ik hoop van harte dat Hij dit niet over ons hoeft te zeggen: “Maar jullie wilden niet”. Want dat bestaat natuurlijk. Dat je dit hoort en denkt: dat hoeft voor mij niet, dat is me te lastig, dat past niet goed bij hoe ik mijn leven wil leiden.

Maar als we in vrede willen leven, als we vrede in ons hart willen ervaren, als we vrede willen uitdelen aan de mensen om ons heen, dan zijn dit woorden van God zelf die ons de weg wijzen.

Rust. Dat is: niet alles zelf hoeven doen, niet alles zelf hoeven oplossen, niet alles zelf onder controle hoeven houden, maar rusten in het wat Jezus heeft gedaan en nog steeds doet. Hij heeft gezegd: ‘Het is volbracht.’ En Hij zegt ook: ‘Ik woon met mijn Geest in jou’. Vrede begint waar jij ophoudt jezelf te redden en leert rusten in Hem.

Inkeer. Dat is: je afkeren van je zelfgekozen weg, van alles waarin je vastloopt en verdwaalt, en opnieuw luisteren naar Jezus die zegt: ‘Het koninkrijk van God is nabij – kom tot inkeer.’ Keer je om. Kijk opnieuw. Richt je hart en je aandacht op Jezus en zijn koninkrijk. Want vrede begint waar we ons bekeren tot Jezus en zijn koninkrijk.

Geduld. Dat is: stoppen met haasten, met altijd maar doorgaan, met denken dat alles nu moet. Geduld is leren wachten. Leren om de tijd te hebben. Tijd voor God, tijd voor de ander, tijd voor jezelf. Tijd met Jezus, in de stilte. Want het koninkrijk komt niet door onze haast maar door Gods geduld.

Vertrouwen. Dat is: je aan Jezus toevertrouwen en stoppen met vertrouwen op jezelf. Vertrouwen is: geloven in Jezus en niet in jezelf. Want je kunt jezelf niet redden. En in jezelf vind je vaak eerder zwakheid dan kracht. Het gaat om leven van Gods hulp. Je handen openen en zeggen: ‘Jezus, ik vertrouw op U.’

De Heilige van Israël is het die dit zegt! Niet een coach die ons vier tips geeft voor een rustiger leven. Niet een therapeut die ons een methode aanreikt om beter met stress om te gaan – hoe goed dat ook kan zijn trouwens!

Maar hier is het God zelf die spreekt. De Heilige van Israël. Hij wijst ons een weg waarop vrede gevonden wordt: rust, inkeer, geduld en vertrouwen. Niet als vier technieken die wij onder de knie moeten krijgen, maar als vier manieren om ons leven opnieuw toe te vertrouwen aan Hem.

4

We lazen ook uit Jesaja 2:2-5. Waar Jesaja 30:15 ons vooral aanspreekt in ons persoonlijke leven, krijgen we in Jesaja 2 een groter visioen voorgeschoteld. Een visioen van vrede voor de volken, voor de wereld. Mensen trekken niet langer tegen elkaar ten strijde, maar samen op naar de berg van de HEER.

“Zij zullen hun zwaarden omsmeden tot ploegijzers
en hun speren tot snoeimessen.
Geen volk zal meer het zwaard trekken tegen een ander volk,
geen mens zal nog de wapens leren hanteren.
Nakomelingen van Jakob, kom mee,
laten wij leven in het licht van de HEER.”

Zo ziet Gods toekomst eruit: geen wereld waarin mensen leren oorlogvoeren, maar een wereld waarin mensen de wegen van de vrede leren gaan. En Jesaja zegt: kom, laten wij leven in het licht van de HEER. Die toekomst begint vandaag al, waar wij leren leven in dat licht.

Dus het gaat niet alleen om een droom, een visioen. We worden opgeroepen om mee te doen en stappen te zetten op de weg van vrede.

Deze tekst kwam afgelopen week bij mij in beeld doordat ik bezig was met een nieuwe belijdenistekst. Als kerken hebben we een aantal belijdenisgeschriften, zoals de Apostolische Geloofsbelijdenis, de Geloofsbelijdenis van Nicea, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Heidelbergse Catechismus.

5

Nu komt er binnenkort weer een synode van onze kerken en op de agenda van die synode staat het onderwerp ‘Belijdende kerk’. Het gaat over vragen als: Hoe staat het met het belijden van de kerk? Hoe binden we ons aan de belijdenissen? Hoe kunnen we het belijden verlevendigen?

Een van de belangrijkste dingen die gaan gebeuren de komende maanden is dat er een nieuw belijdenisgeschrift aan de kerken wordt aangeboden. En de kerken wordt gevraagd om daar mee bezig te gaan. Het is een Engelstalig belijdenisgeschrift met de naam ‘Our World Belongs to God’. En de Nederlandse vertaling is net afgelopen week op de website van de Synode geplaatst, dus heel vers nog!

Ik zocht in dat belijdenisgeschrift even op het woord ‘vrede’, en er kwam een mooie passage tegen. Dat komt straks. Eerst even het begin van dat belijdenisgeschrift met de Nederlandse naam: “Onze wereld is van God: een eigentijds getuigenis”.

Het heeft in totaal 58 artikelen verdeeld over 10 hoofdstukken:

Inleiding (1-6)
Schepping (7-12)
Zondeval (13-17)
Verlossing (18-22)
Christus (23-27)
De Geest (28-30)
Openbaring (31-33)
Gods nieuwe mensheid (34-40)
De missie van Gods volk (41-54)
Nieuwe Schepping (55-58)

Artikel 1 luidt zo:

“Als mensen die Christus volgen
leven wij in deze wereld,
een wereld die sommigen willen beheersen,
een wereld waarover anderen wanhopen.
Wij zeggen vol vreugde en vertrouwen:
onze wereld is van God!”

Dat is de zin die steeds weer terugkeert: onze wereld is van God. En alles begint dus hier: wij zijn mensen die Christus volgen!

6

Het deel over de Missie van Gods volk start met deze zinnen:

Artikel 41:

“De kerk neemt deel aan de missie van God.
Ze wordt uitgezonden
met het evangelie van het koninkrijk
om iedereen op te roepen
Christus te leren kennen en te volgen
en alle mensen te vertellen
van de zekerheid dat in Jezus’ naam
vergeving van zonden is
en nieuw leven voor ieder
die zich bekeert en gelooft.”

Mooi dat hier over het evangelie van het kóninkrijk wordt gesproken!

En dan zijn we bij het artikel dat ik vond toen ik zocht op het trefwoord ‘vrede’, artikel 54:

“Wij, volgelingen van de Vredevorst,
zijn geroepen om vrede te stichten,
om harmonie en orde te bevorderen
en te herstellen wat gebroken is.
We roepen onze overheden op
om te werken aan vrede
en relaties rechtvaardig te herstellen.
We betreuren de verspreiding van wapens
in onze wereld en in onze straten.
Zij brengen grote risico’s
en zaaien angst en dreiging.
We roepen alle landen op
om hun wapenarsenalen te beperken
tot wat nodig is voor de bescherming
van gerechtigheid en vrijheid.
We beloven om overal de vrede te zoeken,
want we belijden
dat onze wereld van God is.
Hij is onze vaste burcht.”

In de kantlijn stond er dit bij: “Wij worden geroepen tot vrede, zie Jesaja 2:1-5, Micha 4:15; 5:1-4, Matteüs 5:9, Hebreeën 12:14.”

Ik vind het mooi om deze tekst zo te horen nu we de Vredesweek ingaan. Wij zijn volgelingen van de Vredevorst! Wij zijn geroepen om vrede te stichten! Wij roepen overheden op aan vrede te werken! Wij beloven om overal de vrede te zoeken!

En dat gaat dus niet alleen over ons persoonlijke leven, of over de kerk. De missie van de kerk is om midden in de maatschappij te staan en ook overheden op te roepen de vrede na te jagen, heel concreet gemaakt in de zin: “We betreuren de verspreiding van wapens in onze wereld en in onze straten.” Daar klinkt de Noord-Amerikaans achtergrond van dit getuigenis in door, want deze belijdenis is opgesteld door de Christian Reformed Church in North America in 2008, op basis van de eerste versie uit 1986.

Maar voor nu hoop ik dat ik jullie heb geïnspireerd om je ook te verdiepen in dat nieuwe belijdenisgeschrift dat straks waarschijnlijk door de Synode aan de kerken wordt aangeboden.

7

En nu wij. Want vrede is niet alleen iets om over na te denken, iets om over te preken of iets wat overheden moeten realiseren. Vrede is ook iets om te doen. Jezus zegt: “Gelukkig de vredestichters, want zij zullen kinderen van God genoemd worden.”

Daarom wil ik je uitnodigen om deze Vredesweek die vier woorden uit Jesaja 30 vers 15 met je mee te nemen: rust, inkeer, geduld en vertrouwen. Kies er misschien één uit waarvan je denkt: juist dit woord heb ik nodig. En vraag jezelf elke dag even af: Hoe kan dit woord vandaag gestalte krijgen in mijn leven?

Misschien betekent vrede stichten deze week dat je ergens bewust de rust bewaart. Dat je tot inkeer komt en toegeeft dat jij zelf ergens verkeerd zat. Dat je geduld oefent met iemand die je irritant vindt of met wie je het hartgrondig oneens bent. Dat je opnieuw vertrouwen geeft waar wantrouwen is gegroeid. Dat je contact zoekt waar afstand is ontstaan. Dat je luistert in plaats van meteen te reageren. Dat je een eerste stap zet naar verzoening.

En doe dat niet vanuit de gedachte dat jij de wereld moet redden. Dat hoeft niet. Onze wereld is van God. Jezus is de Vredevorst. Zijn koninkrijk is een rijk van vrede. Zijn Geest woont in ons. Daarom mogen wij, midden in een wereld vol onrust, geweld en wantrouwen, kleine tekenen oprichten van zijn komende koninkrijk.

Dus: waar kun jij deze week vrede ontvangen, vrede oefenen en vrede stichten?

“In rust en inkeer ligt jullie redding,
in geduld en vertrouwen ligt jullie kracht.”

Kom, laten wij leven in het licht van de HEER.

Laten we dit samen beamen door te zingen: “Maak ons tot een stralend licht”